DEM Partili Adalet Kaya, Adalet Bakanlığı bütçesinde kadın dosyalarını gündeme getirdi

Haber: Esra TOKAT

(TBMM) - Dem Parti Diyarbakır Milletvekili Adalet Kaya, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'nda yaptığı konuşmada, Gülistan Doku, Rojvelat Kızmaz ve Rojin Kabaiş dosyalarındaki soruşturma süreçlerin gündeme getirdi. Kaya, "Kadına yönelik şiddet ve şüpheli ölümlerde etkin soruşturma yürütmek yerine cezasızlık zırhı örüyor yargı. Haksız tahrik ve iyi hal indirimleriyle erkek şiddetini meşrulaştıran bir yargı ve bürokrasi ile karşı karşıyayız ne yazık ki" dedi.

AK Parti Samsun Milletvekili Mehmet Muş başkanlığında toplanan TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'nda, Adalet Bakanlığı'nın 2027 yılı bütçesinin görüşmeleri sürüyor.

CHP Denizli Milletvekili Gülizar Biçer Karaca, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'nda Adalet Bakanlığı'nın 2027 yılı bütçesi görüşmelerinde yaptığı konuşmada, Türkiye'nin hukukun üstünlüğü ve demokrasi endekslerindeki sıralamasındaki gerilemeye, Anayasa Mahkemesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarının uygulanmamasına, cezaevlerindeki tutuklu ve hükümlü sayısındaki artışa dikkat çekti.

Türkiye'de hukuk ve adalet sisteminin toplumun en önemli sorunları arasında yer aldığını belirten Karaca, bir araştırmanın sonuçlarını paylaşarak şöyle konuştu:

"23-26 Mart'ta araştırma yapılmış. Sizce Türkiye'nin şu anda karşı karşıya kaldığı en önemli sorunlar nedir diye sormuşlar. Yüzde 50,3'ü ekonomi, işsizlik, enflasyon, ikinci sırada hukuk, adalet sistemi ve yargı bağımsızlığı demiş. Bu yaklaşık iki yıl önce yapılan çalışmalarda dördüncü sıradaydı ama bugün ikinci sıraya maalesef yükselmiş durumda. Yine 2002 yılında Adalet ve Kalkınma Partisi iktidara geldiği yılda hukukun üstünlüğü endeksinde 55. sıradaymışız, bugün 117. sıra. Bunu da düşünmek lazım Sayın Bakan."

"AYM VE AİHM KARARLARININ UYGULANMA ÖLÇÜTÜ SİYASİ MEMNUNİYET OLMAMALIDIR"

Anayasa Mahkemesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarının uygulanmamasını gündeme getiren Karaca, Adalet Bakanı Akın Gürlek'e şu soruları yöneltti:

"Can Atalay kararının uygulanmamasını nasıl değerlendiriyorsunuz? Sayın Tayfun Kahraman benzer durumda. Anayasa Mahkemesi Büyük Genel Kurulu'nda ihlal kararı tekrarlandı. Hala cezaevinde ve kararlar uygulanmıyor. Sayın Kavala için aynı durum söz konusu. Sayın Demirtaş için aynı durum söz konusu. Sayın Bakan, şimdi sormak istiyorum. Bunlar, bu cezaevinde Anayasa ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarına rağmen, Anayasa'nın 90 ve 153. maddesi ortada iken 86 milyonun Adalet Bakanı olarak bunların Adalet Bakanı değil misiniz? Sayın Bakan, yargının bağımsızlığı mahkeme kararlarının uygulanmasıyla ve mahkeme kararlarının okunmasıyla da ölçülmelidir. O nedenle AYM ve AİHM kararlarının uygulanma ölçütü siyasi memnuniyet olmamalıdır."

CEZAEVLERİNDEKİ TUTUKLU VE HÜKÜMLÜ SAYISINA DİKKAT İ ÇEKTİ

Ceza infaz sistemine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Karaca, cezaevlerindeki tutuklu ve hükümlü sayısındaki artışa dikkati çekti. Karaca, şunları söyledi:

"2002 yılında yani iktidara geldiğinizde cezaevinde 59 bin 512 toplam hükümlü tutuklu varmış. Bugün 437 bin 337. Yüzde 629 artış varmış. Peki bu artış karşısında cezaevlerinin durumu ne? Maalesef bütün arkadaşlarımızın ifade ettiği gibi cezaevlerinin durumu hiç değişmemiş değil. Hal böyleyken Sayın Bakan, bakanlığınızın bütçesi düşüyor. ve bu düşüşü kabul etmek de çok mümkün değil. Tasarruf gerekçesiyle kısıtlanan rehabilitasyon ve eğitim uygulamalarınız var Sayın Bakan. 2026 performans programınızda denetimli serbestlik ve meslek kurslarında tasarruf tedbirleri azaltıldığı açıkça kabul edilmiş. 2027'de kurs hedefi 700'den 660'a düşmüş."

Çocukların cezaevlerinde bulunmasına ilişkin verileri de paylaşan Karaca, "Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü'nün sitesine baktım. 2 Kasım 2026 itibarıyla 12-17 yaş grubu arasında 5 bin 121 çocuk cezaevinde bulunuyor. Bu kadar çok tutuklu çocuğun cezaevinde olması konusunda sizin düşüncelerinizi de merak ediyorum. Çocuk dostu adalet sistemi sadece duvarların boyasının, renginin değiştirilmesiyle sağlanmıyor. Çocuk dostu adalet sistemi sadece adı değiştirilmekle de sağlanmıyor Sayın Bakan" ifadelerini kullandı.

HAKİM VE SAVCI ATAMALARINDA TORPİL İDDİASINI SORDU

Hakim ve savcı atamalarında liyakat konusunu da gündeme getiren Karaca, Ankara 2 No'lu Baro Başkanı Gökhan Ağdemir'in torpil iddiasını Adalet Bakanı Gürlek'e sordu. Karaca, "İddia ettiği gibi 70 avukatı onun talebiyle ve referansıyla hakim ve savcı olarak atandı mı? ya da atanan 70 kişinin atamalarındaki bir hukuksuzluk bulunup bulunmadığı konusunda bir çalışmanız olacak mı diye sormak isterim" dedi.

Koruma ve tedbir kararlarına rağmen öldürülen kadınlara ilişkin verilerin açıklanmasını isteyen Karaca, şöyle konuştu:

"2024 3 Aralık'ta sizin önceki bakan bir açıklama yaptı ve bugüne kadar 131 kadın tedbir kararına rağmen öldürüldü dedi. Ama 2024 3 Aralık'tan sonra 2025 ve 2026'nın bu ayına kadar koruma altındayken katledilen kadın sayısına ilişkin bir veriyi bakanlığınızın sitesinde göremiyoruz. Bu konuda da şeffaflığı esas alarak açıklamanızı bekliyoruz. Ama Kadın Cinayetlerini Durduracağız Platformu'nun bu konuda bir çalışması var. Tespit edebildiği kadarıyla 2025'te 23, 2026 Haziran'a kadar 8 kadın koruma ve tedbir kararına rağmen katledilmiş durumda."

DEM PARTİLİ TANHAN: BÜTÇE, ADALETİN NİTELİĞİNİ ÖLÇEN PERFORMANS GÖSTERGELERİYLE DE HAZIRLANMALI

DEM Parti Mardin Milletvekili Kamuran Tanhan, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'nda Adalet Bakanlığı'nın 2027 yılı bütçesi görüşmelerinde şunları söyledi:

"Adalet Bakanlığı'nın bütçesi yalnızca harcama kalemleriyle değil, adaletin niteliğini ölçen performans göstergeleriyle de hazırlanmalı esasında. Örneğin Anayasa Mahkemesi yahut İnsan Hakları Mahkemesi'nin uygulanma oranı nedir? ya da uygulanmama oranı nedir? ya da neden uygulanmıyor? Uzun tutukluluk oranı nedir? Adli yardım hizmetlerinden yararlanan kişi sayısı kaçtır mesela? Kadınlara yönelik şiddet dosyalarında koruma kararlarının etkinliği nedir? İşte yargının etkinliği, bütçesi buna hazırlanmalı ve buraya da dikkati çekmeli."

"JİTEM DOSYALARINA DA EĞİLMENİZ GEREKİYOR"

Faili Meçhul Suçların Araştırılması Daire Başkanlığı'nın kurulmasını değerlendiren Tanhan, şöyle konuştu:

"Faili Meçhul Suçların Araştırılması Daire Başkanlığından bahsettiniz. Elbette ki önemsediğimiz önemli bir husus. Bu bir itirafı da beraberinde getiriyor. Demek ki yeterince soruşturma yapılmamış. Bu önceden yapılabilecek bir durumdu. Yeterince incelenmemiş, etkin bir soruşturma yapılmadığını gösterir. Bu nedenle sorulması gereken soru basittir Sayın Bakanım. Cumhuriyet başsavcılıkları görevlerini yerine getirseydi böyle bir daireye ihtiyaç duyulur muydu? Şimdi dosyalar neye göre seçiliyor? O da sıkça sorulan ve eleştirilen bir durum. Kime göre, neye göre, hangi dosyayı niye seçiyorsunuz?"

Kızıltepe ve Dargeçit JİTEM dosyaları ile Musa Anter dosyalarının incelenmesi gerektiğini ifade eden Tanhan, "Bakın Dargeçit dosyasından size bir örnek vereceğim. Bilal Batırır. Uzman çavuş. Dönemin jandarma komutanı Dargeçit'in ya da Mardin'in jandarma komutanı tarafından diri diri Kazan Dairesi'ndeki elleri kelepçelenerek yakıldı. Ben o dosyanın avukatıyım. ve emin olun o dosyadaki delillere ulaşmak için çok yoğun mesai harcadık Cumhuriyet Başsavcılığı'nda. Ama ne oldu? Beraatle sonuçlandı. Dosya zaman aşımıyla yüz yüze. Kişi yaşıyor, soruşturabilirsiniz. Bu dosyanın üzerine gidebilirsiniz."

"364 DOSYADA 720 GAZETECİNİN YARGILANMASI SÜRÜYOR"

Gazetecilere yönelik yargılamalar ve erişim engellerine ilişkin verileri paylaşan Tanhan, Dicle Fırat Gazeteciler Derneği'nin verilerine göre, 364 dosyada 720 gazetecinin yargılanmasının sürdüğünü belirtti. Tanhan, "Aynı yıl 125 internet sitesi kapatıldı. 519 habere ve 5 bin 148 sosyal medya erişimine engel getirildi" dedi.

TCK'nin 217/A maddesinin uygulanışına ve hakimlerin takdir yetkisine ilişkin eleştirilerini de dile getiren Tanhan, şöyle konuştu:

"Hakim ve savcılarımız ne yazık ki dosyaları incelemeden karar veriyor, sonra da eleştirilince bozuluyor. Temel bir kural vardır ceza yargılamasında. Hakime çok takdir yetkisi verirsen sonuçlarına katlanırsın. İşte burada takdir yetkisi çok geniş tutulmuş. Tabii yasanın öngördüğü somut deliller gerekiyor mu? Gerekiyor. Bunun bir kuralı var mı? Hayır. Peki bunu uygulamayan hakim ve savcıya ne yapıyoruz? HSK'ya şikayet ettiğimizde incelemek sizin göreviniz. İşte bir denetim mekanizması yok. Bu da sizin bakanlığınızın eksik olan bir durumu."

Yargılamalarda çifte standart uygulandığını savunan Tanhan, "Yani aslında mağdurun veya failin kimliğine bakaraktan dosyalar oluşturuluyor bu ülkede" ifadelerini kullandı. Haberler ve sosyal medya içerikleri hakkında yargının farklı tutumlar sergilediğini ileri süren Tanhan, "Haberlerde hızlı ve sert ancak nefret söylemi ve halkı kin ve düşmanlığa tahrik eden, insanların hedef gösteren içerikler hakkında aynı refleks gösterilmiyor. Örneğin kadın cinayetlerinde, örneğin muhaliflerde" dedi.

DEM PARTİLİ ADALET KAYA: YARGI, CEZASIZLIK ZIRHI ÖRÜYOR

DEM Parti Diyarbakır Milletvekili Adalet Kaya, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'nda yaptığı konuşmada, Gülistan Doku, Rojvelat Kızmaz ve Rojin Kabaiş dosyalarındaki soruşturma süreçlerini gündeme getirdi. Kaya, "Kadına yönelik şiddet ve şüpheli ölümlerde etkin soruşturma yürütmek yerine cezasızlık zırhı örüyor yargı. Haksız tahrik ve iyi hal indirimleriyle erkek şiddetini meşrulaştıran bir yargı ve bürokrasi ile karşı karşıyayız ne yazık ki" dedi.

Kaya, Gülistan Doku soruşturmasında kamu görevlilerinin de aralarında bulunduğu kişilerin tutuklandığını hatırlatarak şunları söyledi:

"Dersim'de kaybettirilen üniversite öğrencisi Gülistan Doku soruşturmasında mülki idare amirinden kolluk kuvvetlerine kadar kamu gücü kullanılarak delil karartıldığı, kamera kayıtlarının silindiği ve daha pek çok suç işlendiği ortaya çıktı ve aralarında dönemin valisinin de bulunduğu 18 kişi tutuklandı. Ama hala Gülistan'a ne olduğunu bilmiyoruz. Dersim'de valilikten emniyete, hastane görevlisine pek çok kamu görevlisinin bu suça bulaştığını ve organize bir şekilde bu cinayeti örtbas ettiğini biliyoruz. ve tabii ki en önemlisi dönemin İçişleri Bakanı ve şu anda AK Parti milletvekili olan Süleyman Soylu hakkında nasıl daha hala fezleke düzenlenmedi?"

Kaya, Rojvelat Kızmaz dosyasının da yeniden araştırılmasını isteyerek, şöyle konuştu:

"Gülistan Doku gibi Rojvelat Kızmaz'ın da ölümü de yeniden araştırılmalı. Gülistan'ın kayboluşundan 4 yıl sonra yakın arkadaşı Rojvelat Kızmaz'ın Hasankeyf'te ne yazık ki cansız bedenine ulaşıldı. Soruşturmada MOBESE ve çevre kameralarına bulut denilerek karartma uygulandı. Otopsi raporu Rojvelat'ın kaybolduktan sonra 3 gün boyunca telefonuna ulaşıldığı, ulaşılabildiği, yaşadığını tespit etti. Buna rağmen hala ihmali bulunan kamu görevlileri ile ilgili herhangi bir soruşturma yok. Soruşturmaya yer yoktur kararı verildi daha doğrusu."

ROJİN KABAİŞ DOSYASI: DNA'LARIN SAHİPLERİ NASIL HALA BULUNAMADI?

Rojin Kabaiş dosyasındaki kısıtlılık kararlarına ve DNA incelemesine ilişkin sorular yönelten Kaya, şunları söyledi:

"Rojin Kabaiş'ten bahsetmek istiyorum. Kaybolduktan 18 gün sonra Van Gölü kıyısında cansız bedenine ulaşıldı. Şimdi dosya üzerine getirilen kısıtlılık kararlarıyla soruşturmanın şeffaf yürütülmesi engelleniyor. Rojin'in bedeninde bulunan iki ayrı erkek DNA'sına ATK neden 9 ay sonra açıkladı? Bu DNA'ların sahipleri nasıl hala bulunamadı? Rojin'in babasına bu davadan vazgeçmezsen seni de Rojin'in yanına gömeriz diye tehdit mesajı gönderenler neden hala tespit edilmedi? Daha bugün Rojin'in amcası Ahmet Kabaiş İstanbul'da saldırıya uğradı. Kabaiş ailesinin can güvenliği neden sağlanmıyor? ve de bu tehdit edenler neden ortaya çıkarılmıyor? Hangi gerçeği, kimi yargıdan kaçırmaya çalışıyorlar Sayın Bakan? Bunların ortaya çıkarılması lazım."

Kaya, 13. Yargı Paketi hazırlıklarına ilişkin değerlendirmesinde nafaka düzenlemesinin yeniden gündeme alınmamasını istedi. Kaya, hızlı boşanma düzenlemesi ve aile arabuluculuğuna da karşı çıktıklarını belirterek, şöyle konuştu:

"Ne yazık ki yasa yapamıyoruz biz. Yani yasa tekliflerimiz reddediliyor. Dolayısıyla hazırlıklarına devam ettiğiniz 13. Yargı Paketi'nden bahsetmek istiyorum. Milyonlarca kadının ve çocuğun hayatını etkileyecek nafaka düzenlemesi, kadınların mücadelesi ile geri çekildi. Bir daha da gündeme alınmamasını istiyorum Sayın Bakan. Bir diğer konu, yine 13. Yargı Paketi kapsamına alınması planlanan hızlı boşanma düzenlemesi ile boşanma davalarında aile arabuluculuğu dayatmasına da karşı çıkıyoruz. Bu da kabul edilemez toplumsal güç eşitsizliğini ve şiddeti görmezden gelerek kadınları arabuluculuk masasına zorlamak, kadın haklarını da pazarlık konusu yapmaktır."